Nieuws

 

De geschiedenis van Zwinderen op papier.


De ontwikkeling van het boek over de geschiedenis van Zwinderen is klaar. Hulde aan de auteurs !

Op 7 november 2019 is de presentatie in het Dorpshuis van 

"ZWINDEREN 800 jaar tussen veen en zand".

Het is de hele dag  een komen en gaan geweest van mensen die zich hadden ingeschreven en graag het boek wilden kopen.

Nu blijkt dat er meer mensen in het boek zijn geïnteresseerd. 

Wilt u er alsnog één bestellen, neem dan kontakt op met

Lammie Kuipers van de Historische Vereniging Klenckerheugte tel. 06-23695822. 

U kunt dan met haar afspreken waar en wanneer u er één kunt afhalen. Prijs € 35,-- per boek. 

Een koopje voor zo'n prachtig geïllustreerd en geschreven boek.  

Helaas, alles is uitverkocht.

 
Presentatie boek Zwinderen
 
Op zaterdag 7 december 2019 hing de Zwinderense vlag al vroeg in top, het zou een bijzondere dag worden. Na drie jaar van voorbereiding kon het boek ‘Zwinderen 800 jaar tussen veen en zand’ gepresenteerd worden door de besturen van het Plaatselijk Belang en de Historische Vereniging Klenckerheugte. De aanleiding voor het maken van het boek was de viering van het 800 jarig bestaan van Zwinderen in 2017. Kees van Dijk gaf op één van de feestavonden een lezing over de historie van Zwinderen, de gedachte was toen dat het samenstellen van een boek over Zwinderen een klein klusje zou zijn. Zwinderen heeft immers maar 4 monumenten? Dat het een lijvig boek van 350 pagina’s zou worden en dat er zoveel speurwerk voor verricht moest worden hadden de makers van tevoren niet kunnen bedenken. In een kar van de brandweer werden de boeken, die nog naar de verse drukinkt roken, naar het dorpshuis gebracht en vervolgens klaargezet voor de verkoop. 
 
Bertus Steegen vond  dat bij de geboorte van dit boek een krentenwegge hoorde, hij bestelde er twee. Ze mochten niet door de bakker gesneden worden want dan zou de smaak minder goed zijn. Voordat de gasten in het dorpshuis aankwamen werden de broden gesneden en de plakken met roomboter besmeerd, ze waren heerlijk!
 
Jans Kelder mocht als autochtone Zwinderse het officiële gedeelte presenteren en dat deed hij op een gemoedelijke, gezellige manier in het Drents. Onder de genodigden bevonden zich onder andere wethouder Jan Zwiers, mevrouw Timmermans-Kymmell, nazaat van de regentenfamilie Kymmell en de heer Vincent Jonkheid. Verder waren natuurlijk ook de makers van het boek aanwezig Henny Kuipers, Kees van Dijk, Mieke Venhorst,en Willem Anninga.
De eerste spreker van deze ochtend was Wim Koops, voorzitter van het plaatselijk belang, hij heette iedereen hartelijk welkom. Hierna was Mieke Venhorst aan de beurt, ze vertelde vol enthousiasme over het tot stand komen van het boek. Vervolgens overhandigde ze het eerst boek aan Jan Zwiers, wethouder van de gemeente Coevorden en oud-inwoner van Zwinderen. Kees van Dijk trakteerde ons met behulp van een power point presentatie op leuke verhalen over de geschiedenis van Zwinderen. Dat dit dorp, dat aanvankelijk bestond uit een handvol boerderijen, nog zo’n rijke geschiedenis heeft verraste menigeen. 
 
Na het officiële gedeelte konden de genodigden hun gereserveerde boek afhalen bij de boekentafel. ’s Middags was er gelegenheid voor andere geïnteresseerden om een boek op te halen.
Aan het eind van de middag was het merendeel van de boeken verkocht, er waren nog ongeveer 25 exemplaren over van de 300. Tussen de bedrijven door kon er met Kees van Dijk als gids en verteller een korte wandeling gemaakt worden over en nabij de Markeweg, waar een groot deel van de geschiedenis van Zwinderen zich heeft afgespeeld.We kunnen met z’n allen terugkijken op een zeer geslaagde boekpresentatie.           
Tiny vd Heide
 
 
Verslag uit het Dagblad van het Noorden (2019-12-12)
 
Hoe een kanaal Zwinderen op de kop zette: van eeuwenlang alleen enkele boerderijen naar florerend dorp Zwinderen
Foto: Klenckerheugte
Het leven in Zwinderen was eeuwenlang vrij overzichtelijk, met slechts een handvol boerderijen. Regenten en deftige boeren maakten er de dienst uit. De komst van de Verlengde Hoogeveensche Vaart veranderde alles. Zwinderen werd een florerend dorp, met winkels en liefst vier logementen. De geschiedenis is vastgelegd in een indrukwekkend boek.Zie ze eens glunderen van trots! Eerlijk gezegd hadden de makers van het boek over Zwinderen zó’n eindresultaat ook niet verwacht, toen ze drie jaar geleden begonnen met het vastleggen van de dorpsgeschiedenis. Het lijkt wel een koffietafelboek: 350 pagina’s vol geschiedenis, anekdotes, kaarten en foto’s. 
Zwinderen anno nu.
,,We wilden geen droge opsomming van de historie, maar juist ook levendige verhalen. We verzamelden steeds meer informatie die interessant was voor het boek. Zwinderen is dan ook zeker geen doorsnee dorp; het heeft juist een zeer rijke geschiedenis. Maar zelf waren we ook best verrast met dit prachtige resultaat’’, zegt Mieke Venhorst, die samen met Henny Kuipers het schrijfwerk voor haar rekening nam.Ineens ook veenarbeiders, middenstanders en ambachtsliedenZo’n lijvig boek voor zo’n klein dorp. Met net iets meer dan vierhonderd inwoners, Nieuw-Zwinderen en het buitengebied meegerekend. ,,En dan te bedenken dat Zwinderen eeuwenlang slechts vier of vijf boerderijen telde. De komst van de Verlengde Hoogeveensche Vaart halverwege de 19e eeuw zette het hele dorp op de kop. Eeuwenlang was Zwinderen een dorpje van ridders, regenten en deftige boeren. Ineens kwamen daar veenarbeiders bij. Ambachtslieden. Handelaars. Middenstanders. Het dorp telde op een gegeven moment liefst vier café-logementen. In een altijd zo gesloten gemeenschap kwam ineens de wereld binnen’’, weet Kees van Dijk, die voor het boek vooral met zijn neus in de archieven zat. Willem Anninga hield zich bezig met het maken van foto’s en kaarten. 
Het uitgraven van de Verlengde Hoogeveensche Vaart. Foto: Klenckerheugte
Een van die herbergen was destijds geen officiële halteplaats voor de postkoets, tegen de wens van de herbergier in. ,,Maar de koets reed gewoon via de baanderdeuren het café-logement binnen. Zette daar wat passagiers af voor een maaltijd of overnachting en vervolgde via de baanderdeuren aan de andere kant van het logement weer zijn weg’’, zegt Van Dijk.De vier zouden namens de historische vereniging Klenckerheugte in eerste instantie de veertien rijksmonumenten van Gees beschrijven. Omdat Kees van Dijk toch al bezig was met het vastleggen van de geschiedenis van Zwinderen, vanwege de viering van het 800-jarige bestaan in 2017, werd besloten eerst maar eens het boek over dat dorp te maken. Met slechts vier rijksmonumenten lekker makkelijk en overzichtelijk immers, was althans de gedachte. ,,Maar het was een zware bevalling’’, zegt Kuipers. Met dus die wolk van een baby.
 Groeten uit Mooi Zwinderen. Foto: Klenckerheugte
De naam van het dorp duikt volgens de archieven voor het eerst op in 1217, als Suinre. Maar aangenomen wordt dat het gebied al 2500 jaar geleden bewoond was. Bij de aanleg van de A37 zijn in 2001 sporen van boerenerven uit die tijd aangetroffen.In oude aktes komen ook namen als Swinre, Swijnre, Zwynre en Swinderen voor. De vier samenstellers van het boek bestrijden de suggestie dat de naam afstamt van het woord zwin (een zijtak van een beek of natuurlijke geul). Zij gaan ervan uit dat Zwinderen is vernoemd naar de familie Van Swinderen, de eerste bewoners van de nederzetting.
Een schoolfoto uit 1913. Foto: Klenckerheugte 
Van Dijk: ,,Wij denken dat Zwinderen een vooruitgeschoven post in de verdedigingslinie van het Kasteel in Coevorden is geweest. Het was een zeer onrustige tijd, zo aan het begin van de dertiende eeuw. Het Kasteel van Coevorden was in handen van de bisschop van Utrecht. Die plaatste de Van Swinderens op een strategische plek aan het Loodiep, het huidige Zwinderen dus. De Klencke bij Oosterhesselen was ook zo’n voorpost. Ten noorden van Zwinderen verrees in dezelfde tijd een mottekasteel, een houten vesting voor alleen soldaten. Op de plek die nu de Klinkenberg heet, aan de Tilweg bij Gees. Toen midden in het moeras. Met deze drie posten kon de omgeving goed in de gaten worden gehouden.’’RegentenfamiliesVan Swinderen was een vooraanstaande familie, met macht die zich eeuwenlang uitstrekte tot ver buiten het dorp. Ze waren schulte (soort van dorpskoning, want burgemeester en rechterlijk functionaris tegelijk) of ette bij de Etstoel (het hoogste Drentse rechtscollege). Andere belangrijke regentenfamilies met hun sporen in Zwinderen waren Oldenhuis en Kymmell.
De villa, ofwel het herenhuis met boerderij van Jan Rigterink en Geessiena Mensingh. Foto: Willem Anninga
En wat te denken van de familie Rigterink, wellicht de rijkste mensen ooit van Zwinderen? Ze waren verveners en landmeters, waarbij Jan Rigterink in 1913 ook nog eens trouwde met Geessiena Mensingh, een familie die dankzij het veen en lucratieve investeringen ook al bijzonder rijk was geworden.Jan liet in 1912 een ‘heerenbehuizing met boerderij’ nabij de brug bouwen, tot op heden in het dorp ‘de villa’ genoemd. Het huwelijk was nog feestelijk, zeker voor alle schoolkinderen van het dorp. Die kregen namelijk allen twee kwartjes van het bruidspaar. Maar gelukkig met elkaar zijn de twee niet geweest. ,,Als Geessiena in 1947 komt te overlijden, blijkt haar man Jan niet in het testament voor te komen. Kinderen heeft het echtpaar nooit gekregen. Daarentegen was ze goed voor haar personeel, dat zelfs het bosje aan de Toldijk erft. Het lievelingsplekje van Jan, want hij had er een park van laten maken, met ijsbaan, volière en uitkijktoren. Later kwam daar het openluchtbad. Het moet een hard gelag zijn geweest voor Jan dat hij zelfs naast dit park greep’’, denkt Willem Anninga. 
Geessiena Anna Mensingh, te midden van haar verzorgsters. Foto: Klenckerheugte
Omdat Geessiena op het laatst misschien wel 150 kilo woog, was de begrafenis in 1947 nog een hele klus. De lijkkoets die het dorp dankzij een gulle gift van Geessiena nog maar net had, was te klein voor de extra brede doodskist van Geessiena. Een boerenwagen bood uitkomst. Met kist en al werd die gespannen achter de lijkkoets. Haar laatste rustplaats is de lievelingsplek van Jan, die er in 1950 zelf ook werd begraven. Bij het zwembad is nog steeds het graf met herdenkingsmonument.Was Geessiena in haar leven al heel royaal voor het dorp, Jan is dat tot op de dag van vandaag ook. Hij richtte het Jan Rigterink-fonds op, waarin hij zijn vermogen en al zijn bezittingen aan boerderijen en grond in onderbracht. Neven en nichten krijgen daaruit legaten. En voor de financiering van projecten uit Zwinderen en omgeving kan er een beroep op worden gedaan.
Het herdenkingsmonument bij het zwembad, waar Jan Rigterink en Geessiena Mensingh liggen begraven. Foto: Willem Anninga
Drie jaar lang hebben de vier intensief aan het boek gewerkt. Wat nu? ,,Even helemaal niets, maar op termijn gaan we toch maar aan de slag met dat boek over Gees’’, verwacht Kuipers. Een dorp met 3,5 keer zo veel rijksmonumenten, dus een boek dat 3,5 keer zo dik is als Zwinderen? Niets mag dan nog zeker zijn, dát in ieder geval niet. Denken de vier, althans. 
De makers van het boek over Zwinderen: Henny Kuipers, Kees van Dijk, Mieke Venhorst en Willem Anninga (vlnr).

Het boek Zwinderen, 800 jaar tussen veen en zand wordt zaterdag 7 december gepresenteerd in het dorpshuis. Ruim tweehonderd van de in totaal driehonderd exemplaren zijn al verkocht.